İSTANBUL POMAK KÜLTÜR DERNEĞİ

25 Mayıs 2015 Pazartesi

POMAK SOHBET TOPLANTILARI – KİNA PRAVİŞ – 1

İstanbul Pomak Kültür Derneği – İSPOD 2014 Kasım ayından itibaren, her ayın üçüncü Çarşamba günleri POMAK SOHBET TOPLANTILARI - KİNA PRAVİŞ etkinliğini başlattı.

İlk toplantı 19 Kasım 2014 Çarşamba günü, Perpa Ticaret merkezi A blok Kat 13 Ebruli Restoran ŞİŞLİ İSTANBUL adresinde, konuk konuşmacı ‘Balkanlarda Pomak Türkleri’ kitabının yazarı Prof Dr Hüseyin Memişoğlu katılımı ile yapıldı. Hüseyin Memişoğlu 1937 Bulgaristan Kırcali doğumlu ve 1988 yılına kadar Bulgaristan da yaşamış ve Sofya Teknik Üniversitesi’nde tarih dersleri vermiştir. Dönemin baskılarına isyan ederek 1988 yılında Türkiye’ye iltica etmiştir. Başlıca çalışma konusu Bulgaristan’daki Türkler dir. Bu konuya paralel olarak Pomak Türkleri tabirini ortaya atarak bu konuda da kitap yazmıştır. Türkiye’de Hacettepe, Bilkent ve Süieymen Demirel Üniversitelerinde öğretim görevlisi olarak çalışmış ve 2004 yılında emekli olmuştur.

Memişoğlu, Pomakların Balkanlara 11. Yüzyılda gelen Kuman Türkleri’ni devamı olduğunu iddia etmektedir. Pomakça’nın bir dil olduğunu kabul etmemekte ve Pomakların konuştuğu dilin bir Türk lehçesi olduğunu iddia etmekte ve kitabında ve sohbetlerinde böyle isimlendirmektedir. Pomakça’nın yaşatılması için çalışmalar yapılmasını istememekte, bütün Pomaklara Türkçe’nin öğretilmesi gerektiğini savunmaktadır.

Sohbet toplantımıza katılan konuklar sayın Memişoğlu ile sohbet etmiş, fikir alışverişi yapılmış ve sorularla bilgilenme sağlanmıştır.

Bulgaristan Pomak kimliğini kabul etmemekte ve Bulgarin Muhammedin, Yunanistan müslüman Grekler, Makedonya, müslüman Makedonlar olarak kabul etmektedir. Pomakları İskitlere, Traklara, Perslere, Araplara, Slavlara dayanan köklerle açıklayan yazarlar, araştırmacılar mevcuttur. Pomak Sohbet Toplantılarımıza bütün iddia sahipleri davet edilecek ve karşılıklı fikir alışverişinde bulunulacaktır.

Sayın Memişoğlu’na Pomak derneklerinin amacının dil, kültür, tarih çalışmaları yapmak olduğunu, 10 civarında Pomak Kültür derneği ve bir Federasyon kurulduğunu, Pomakçayı yaşatmak için Pomakça kursları açtığımızı, Pomakça Türkçe sözlük, Pomakça Alfabe ve ders kitapları yazdığımız, Okullarda okutulması için çalışmalar yaptığımızı anlattık. Pomak tarihini ortaya çıkarmak için Balkan Tarihinde Pomaklar sempozyum serisini başlattığımızı, bu çerçevede dört sempozyum yaptığımızı ve devam edeceğini ifade ettik. Pomak kültürünü yaşatmak için eşya sergileri, fuar katılımları, tv programları, gazete, bülten, tanıtım kitapçığı, kaçamak yemeği etkinlikleri, diğer beş ülkedeki Pomak kardeşlerimizle karşılıklı ziyaretler yaptığımızı anlattık.

Sayın Memişoğlu Pomak değildir ve son yıllardaki gelişmelerden haberdar değildir. Kullandığı Pomak Türkleri kelimesinin doğru olmadığını, Pomakların her yerde Pomak olduklarını, ülkemizdeki Pomaklar için en doğru ifadenin Türkiye’li Pomaklar olacağını ifade ettik.

Bundan sonraki dönemlerde görüşmeler yapmaya devam edeceğimizi ve karşılıklı fikir alışverişinde bulunacağımızı belirterek sohbet toplantımızı sona erdirdik ve 2. Sohbet toplantımızda 17 Aralık 2014 günü yine aynı yerde buluşmaya sözleşerek dostlarla vedalaştık.

Pomak dili, kültürü ve tarihi için çalışmalarımıza devam edeceğiz.
Buluşmak üzere..

Bayram ERAT
İSPOD BAŞKANI

POMAK SOHBET TOPLANTILARI – KİNA PRAVİŞ – 2

İstanbul Pomak Kültür Derneği – İSPOD 2014 Kasım ayından itibaren, her ayın üçüncü Çarşamba günleri POMAK SOHBET TOPLANTILARI - KİNA PRAVİŞ etkinliğini başlatmıştır.

İkinci toplantı yine aynı yerde, konuk konuşmacı, Araştırmacı, Avukat Recep Memiş’in katılımı ile yapıldı. Sayın Recep Memiş kendisi Pomak olup, Kırklareli, Vize doğumludur. İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesini bitirdikten sonra Avukatlık mesleğini icra etmiştir. Pomaklar üzerine ciddi araştırmalar ve çalışmalar yapan Memiş, bu çalışma sonuçlarını ‘POMAKLAR ÜZERİNE FARKLI BİR TARİH OKUMASI’ ve ‘POMAKLARA MASALLAR’ başlıkları ile yazıya dökmüş ve kamuoyu ile paylaşmıştır.

Günümüzde Pomakları en genel anlamıyla ‘Slavik’ kültürden, ‘İslami’ kültüre yönelmiş bir balkan topluluğu olarak ifade etmek yanlış olmayacaktır. Slav gramer ailesine ait dil ve İslam inancı en ayırtedici özellikleridir. Bu nedenle ‘Pomak Kültürü’nün kökleri üzerine yürütülecek bir tartışma; dil yapısı ve inanç detaylarına dair oluşum süreçlerini araştırmayı zorunlu kılmaktadır.

Hem bu tanımlama hem de; ‘ balkan savaşlarında Osmanlıdan yana tutum aldıklarını ifade etmek üzere; Slavlar tarafından (düşmana) yardım edenler anlamında, Slavca, ‘pomaga’, ‘pomaci’ sözcüğünden hareketle ‘Pomak’ olarak adlandırıldıklarını ileri süren ve genel olarak benimsenen içerik, Pomak oluşumunun belirli bir dönemde Slavik Bulgar etnisitesinin oluşum- gelişim süreçleri içinde yer aldığına ve ondan kopuşla ayrı bir kimlik oluşturmaya yöneldiğine işaret etmektedir.

Her ülkede baskın kültürlerin diğer etnik kültürleri etkilediğini, Türkiye’de Pomakların Türk ten başka bir şey olduğunu söylemenin çok zor olduğunu ifade etti.

Pomakları tarihte Aren olarak bulabileceğimizi, Pomakların yazılı tarihlerinin olmadığını, ama sözlü tarihimizin olduğunu, tarihimiz ile ilgili ipuçlarını masallarda, folklorda, türkülerimizde bulabileceğimizi ifade etti. Babaannesinin ‘znayeşli Arenski?’ cümlesini kullandığını, Batı Trakya’da Arenler olduğunu, Bizans kayıtlarında Rodopların Arenyevo olarak geçtiğini söyledi.

Pomakların yaşadığı Balkanların ve Rodopların tarihte çok hareketli bir bölge olduğunu, bir çok kavmin, devletin ve kültürün zaman zaman bu bölgeleri etkilediğini, hakimiyeti altına aldığını ve bu bölgede yaşayan diğer halklar gibi, Pomaklarında bu olaylardan etkilendiğini ifade etti.

Pomak Sohbet Toplantımıza Kocaeli’nden gelerek katılan Sayın Recep Memiş’e çok teşekkür ediyor, bu değerli çalışmalarına devam etmesini diliyoruz. Bundan sonraki dönemlerde görüşmeler yapmaya devam edeceğimizi ve karşılıklı fikir alışverişinde bulunacağımızı belirterek sohbet toplantımızı sona erdirdik ve 3. Sohbet toplantımızda 21 Ocak 2015 günü yine aynı yerde buluşmaya sözleşerek dostlarla vedalaştık.

Pomak dili, kültürü ve tarihi için çalışmalarımıza devam edeceğiz.
Buluşmak üzere..

Bayram ERAT
İSPOD BAŞKANI

POMAK SOHBET TOPLANTILARI – KİNA PRAVİŞ – 3

İstanbul Pomak Kültür Derneği – İSPOD 2014 Kasım ayından itibaren, her ayın üçüncü Çarşamba günleri POMAK SOHBET TOPLANTILARI - KİNA PRAVİŞ etkinliğini başlatmıştır.

İkinci toplantı yine aynı yerde, 17 Aralık 2014 Çarşamba günü, konuk konuşmacı, Araştırmacı, Avukat Recep Memiş’in katılımı ile yapıldı. Pomaklar üzerine ciddi araştırmalar ve çalışmalar yapan Memiş, bu çalışma sonuçlarını ‘POMAKLAR ÜZERİNE FARKLI BİR TARİH OKUMASI’ ve ‘POMAKLARA MASALLAR’ başlıkları ile yazıya dökmüş ve kamuoyu ile paylaşmıştır.

Üçüncü toplantı 21 Ocak 2015 Çarşamba günü, Perpa Ticaret merkezi A blok Kat 13 Ebruli Restoran ŞİŞLİ İSTANBUL adresinde, konuk konuşmacı Arkeolog, Yazar, İzmir Pomak Derneği Başkanı Ercan Çokbankir katılımı ile yapıldı. Sayın Ercan Çokbankir’in Pomaklar üzerine bir çok kitabı, makalesi ve sempozyum sunumu mevcuttur. Sunum özeti aşağıdaki gibidir:

1974 yılından bu yana araştırmalar yapmaktayım. Bu araştırmalar sonunda ortaya attığım Pomakların İskit bağlantısını arzu edenler Heredot tarihine bakarak görebilirler. Yunanlıların yıllar önce Agaryan dediği halkın İskitlilerin Balkanların Avrupa kısmında yaşayanlara tarih boyunca verilen bir isim olduğunu, Rodoplarda ve güneyinde hala Pomaklara Agaryan, Agriyan Aren denilmektedir.
Pomakların Agriyan olarak adlandırıldığını, Ulf Brunbauer’de araştırmasında Rodoplarda yaşayan bu halka Ahryane dendiğini aktarmıştır.

Bizanslı tarihçilerden Attaliate ‘İskitlerle (Sakalar) Türkler aynı ırktır.’ Olduğunu yazar.

Büyük İskender in 800,000 kişilik ordusunun ½ si agaryanlardan oluşmaktadır.

Pomaklar Balkanların en eski halklarından biridir. Slavlardan, Kuman, Peçeneklerden, Bulgarlardan önce Balkanlarda yaşamaktadır. Tabii ki her gelen yeni göç burada yaşayan bu halkı etkilemiştir.
Trak kavimleri arasında agaryan kelimesi, ırkı yok, bu sebeple Pomakların Traklarla ilgisi yoktur diye düşünüyorum.

Bu gün Pomaklar Pomaktır. Avrupa da ilk feodal yapı olmayan devleti Pomaklar Rodoplarda kurmuştur. Tımraş Pomak Cumhuriyeti Rodoplarda 1878 yılında kurmuş ve bu devlet 1912 yılına kadar yaşamıştır.

Pomak Sohbet Toplantımıza İzmir’den gelerek katılan Sayın Ercan Çokbankir’e çok teşekkür ediyor, bu değerli çalışmalarına devam etmesini diliyoruz. Bundan sonraki dönemlerde görüşmeler yapmaya devam edeceğimizi ve karşılıklı fikir alışverişinde bulunacağımızı belirterek sohbet toplantımızı sona erdirdik ve 4. Sohbet toplantımızda 18 Şubat 2015 günü yine aynı yerde buluşmaya sözleşerek dostlarla vedalaştık.

Pomak dili, kültürü ve tarihi için çalışmalarımıza devam edeceğiz.
Buluşmak üzere..

Bayram ERAT
İSPOD BAŞKANI

POMAK SOHBET TOPLANTILARI – KİNA PRAVİŞ – 4

İstanbul Pomak Kültür Derneği – İSPOD 2014 Kasım ayından itibaren, her ayın üçüncü Çarşamba günleri POMAK SOHBET TOPLANTILARI - KİNA PRAVİŞ etkinliğini başlatmıştır.

Dördüncü toplantı (18 Şubat 2015 günü yoğun kar yağışı nedeniyle ertelendi) 04 Mart 2015 Çarşamba günü, Perpa Ticaret merkezi A blok Kat 13 Ebruli Restoran ŞİŞLİ İSTANBUL adresinde, konuk konuşmacı gazeteci, tarihçi, yazar ve ‘pumatsite vıv Turtsiya – Türkiye’de Pomaklar’ kitabının yazarı Sayın Georgi Zelengora’nın katılımı ile yapıldı. 04 Mart 1878 Tımraş Pomak Devleti’nin kuruluşunun 137. Kuruluş gününe denk gelen toplantımız çok daha anlamlı bir hale gelmiş oldu. Pomak değilim ama kendimi Pomak hissediyorum diyen dostumuz Zelengora’nın sunum özeti aşağıdaki gibidir.

Doksanüç harbine kadar Balkanlar’da birçok millet beraber yaşamaktadır. Balkan yarımadasının çeşitli yerlerinde dağılmış olan Pomaklar bu etnokültürel mozaiğin bir parçasıdır. Bulgaristan’da iki büyük Pomak grubu vardır: Kuzey Bulgaristan’da yaşayan Lofça Pomakları ve Rodop dağlarında yaşayan Rodop Pomakları. Bundan başka Yunanistan, Makedonya, Arnavutluk ve Kosova’da başka Pomak grupları da mevcuttur. Onlar çeşitli adlarla adlandırılmaktadır: Ahriyani, Torbeşi, Gorani, Miyatsi, Apovtsi, Dilsizi vs. Ama en çok kullanılan isim Pomaktır. Pomakların menşei hakkında farklı teoriler var. Bunların hepsi belli siyasi çıkarları ifade etmektedir.

Bugün Pomakların çoğunluğu Türkiye’de yaşamaktadır. Bulgaristan’dan Türkiye’ye Pomakların göçleri Doksanüç harbi boyunca başlayıp XX’nci yüzyılın sonuna kadar devam etmektedir. Bir yüzyıldan daha fazla bir süre içinde binlerce Pomak eski ikamet yerlerini terk etmektedir. Bu sürec etnik temizlik adlandırılabilir. Çünkü kitlesel ve zorunludur.

Pomakların tarihinde en büyük felaket Balkan savaşıdır. Bu savaş Pomakların göçleri doruk noktasıdır. 1912’nin sonunda ve 1913’ünün başında Bulgaristan’da Pomakları zorla hristiyanlığı kabul ettirme süreci başlamaktadır. Bu Bulgaristan devleti tarafından ilk yapılan asimilasyon kampanyasıdır. Birinci dünya savaşında Bulgaristan’dan Pomakların göçleri muvakkaten durmaktadır. Bulgaristan ve Türkiye müteffik oldukları için Bulgaristan Müslümanlarının haklarını göz önünde bulundurmaktadır. Bulgar ve Osmanlı ordusunda savaşmış olan binlerce Pomak Birinci Dünya savaşının cephelerinde öldürülmüştür.

Savaştan sonra Pomakların durumu yeniden kötüleşmiştir. 1920’lerin ikinci yarısı ve 1930’larda Bulgaristan-Yunanistan hudutlarından kitlesel Pomak kaçmaları gözlenmektedir. 1937’de Bulgaristan devleti yardımıyla Bulgar faşist teşkilatı “Drujba Rodina” oluşturulmuş. Bu teşkilat Pomakları Bulgarlaştırmalıydı. 1942’de “Drujba Rodina” yardımıyla Pomakların isimleri yeniden değiştirilmekteydi.

Komünist dönemde asimilasyon politikası devam etmekteydi. 1940’ların sonunda birçok Pomak Bulgaristan’da çeşitli bölgelere dağıtılmaktaydı. 1960’lar ve 1970’lerde Pomakların isimleri zorla değiştirilmekteydi. Bu hareket protestolara neden olmaktadır. İsim değişmesine karşı protestolar 1964’te Ribnovo köyünde başlamaktadır. 1973’teki Nevrokop, Kornitsa köyünde olan en büyük protesto sırasında 5 ölü var. Zorla isim değişikliği kampanyasını haklı çıkarmak için komünist rejim, yazar Anton Donçev'e Osmanlı dönemindeki zorla islamlaştırma konulu “Vreme razdelno” romanını yazma siparişi verdi. Sonra bu propaganda romanı filimleştirildi.

Son yirmi yılda Pomaklar artık Türkiye’ye göç etmiyorlar. Bunun yerine Rodoplar’daki kötü iktisadi şartları sebebiyle Pomaklar Avrupa, özellikle Espanya’ya gurbette gidiyorlar. Komünizmin çökmesinden sonra, özellikle internet hayatın içine girmesiyle Pomaklarda gerçek bir uyanış yaşanıyor. 135 sene boyunca Bulgaristan’daki Pomaklar diskriminasyona maruz kalmaktadır. Son yıllarda onlar asimilasyon politikasına karşı mücadele etmeye başladılar. Bu mücedele nasıl devam edecek? Pomaklığın geleceği nedir? Balkan milliyetçilere farkında Pomaklar, Balkanlar’da yeni sınırlar çizmek istemiyor, sınırsız Balkanlar istiyorlar. Çağdaş Uluslararası Pomak Hareketi'nin hedefinde ayırmak yok, aksine Pomaklar, Balkan ülkeleri ve halkları arasında bir köprü olabilir ve olmalıdır.

Pomak Sohbet Toplantımıza Bg Zlatograd'tan katılan Ramadan Mehmedov Kehaiov ve Bg Sofya’dan gelerek katılan Sayın Georgi Zelengora’ya çok teşekkür ediyor, bu değerli çalışmalarına devam etmesini diliyoruz. Bundan sonraki dönemlerde görüşmeler yapmaya devam edeceğimizi ve karşılıklı fikir alışverişinde bulunacağımızı belirterek sohbet toplantımızı sona erdirdik ve 5. Sohbet toplantımızda 15 Nisan 2015 günü yine aynı yerde Sayın Prof dr Kemal Gözler’in katılımı ile buluşmaya sözleşerek dostlarla vedalaştık.

Pomak dili, kültürü ve tarihi için çalışmalarımıza devam edeceğiz.
Buluşmak üzere..

Bayram ERAT
İSPOD BAŞKANI

POMAK SOHBET TOPLANTILARI - KİNA PRAVİŞ - 5

POMAK SOHBET TOPLANTILARI – KİNA PRAVİŞ – 5
15 Nisan 2015 Çarşamba Ebruli Restoran PERPA

İstanbul Pomak Kültür Derneği – İSPOD 2014 Kasım ayından itibaren, her ayın üçüncü Çarşamba günleri POMAK SOHBET TOPLANTILARI - KİNA PRAVİŞ etkinliğini başlatmıştır.

Dördüncü toplantı (18 Şubat 2015 günü yoğun kar yağışı nedeniyle ertelendi) 04 Mart 2015 Çarşamba günü, Perpa Ticaret merkezi A blok Kat 13 Ebruli Restoran ŞİŞLİ İSTANBUL adresinde, konuk konuşmacı gazeteci, tarihçi, yazar ve ‘Pumatsite vıv Turtsiya – Türkiye’de Pomaklar’ kitabının yazarı Sayın Georgi Zelengora’nın katılımı ile yapıldı. 04 Mart 1878 Tımraş Pomak Devleti’nin kuruluşunun 137. Kuruluş gününe denk gelen toplantımız çok daha anlamlı bir hale gelmiş oldu.

Beşinci toplantı 15 Nisan 2015 Çarşamba günü aynı yerde, konuk konuşmacı Türkiye’de ilk Pomak araştırmalarını yapan, Lofça Pomakları, Yeniçiftlik köyü kitaplarının yazarı, Anayasa hukuku uzmanı Prof dr Kemal Gözler’in katılımı ile yapıldı. Sunum özeti aşağıdaki gibidir.

1990 ların başında Pomaklığı merak ettim, Fransa’da doktora öğrencisiydim, ilgili yayınları okudum, Biz kimiz? Sorusuna cevap aradım. Osmanlı’nın Vergi kayıt defterleri en iyi kaynak oldu, köylerle ilgili detaylı belge ve bilgiler var. Ekonomik durum, etnik yapı, nüfus yapısı hakkında bilgiler var. Bulgaristan’ın kuzeyindeki, Lofça bölgesindeki 60 a yakın Pomak köyünden emin olduğum 40 köyün kayıtlarını inceledim.

Pomaklar, anadil olarak Bulgarca konuşan Müslüman bir topluluktur. Dolayısıyla biz, Pomaklığı şu iki unsur ile tanımlamaktayız. Anadil olarak Bulgarca / Pomakça konuşma ve Müslüman olma.

Lofça Pomaklarının kökeni konusunda yaptığımız çalışmada 40 köyün Osmanlı vergi kayıtlarındaki / Tahrir defterlerindeki 1479, 1516, 1545, 1579 ve 1873 yılları kayıtlarını inceledim. 40 köydeki Müslüman hane sayısı 1479 yılında 4 hane, 1516 yılında 15 hane, 1545 yılında 25 hane, 1579 yılında 125 hane ve 1873 yılında 4797 hanedir. Bir hane ortalama 5 nüfus hesaplanmaktadır. 1873 yılında Lofça Pomakları 100.000 kişi, Rodop Pomakları 500.000 kişi civarındadır. 1579 yılında Müslüman nüfus toplam nüfusun % 5 ini temsil ederken, 1873 yılında toplam nüfusun % 53 ünü temsil eder hale gelmiştir.

Bu araştırma ve çalışmaların Rodop Pomakları, Karacaova Pomakları ve diğer Pomaklar için yapılması gerekmektedir. En kısa zamanda bu çalışmaların yapılmasını bekliyoruz

Pomak Sohbet Toplantımıza Bursa’dan katılan değerli hocamız Prof dr Kemal Gözler’e çok teşekkür ediyor, bu değerli çalışmalarına devam etmesini diliyoruz. Bundan sonraki dönemlerde görüşmeler yapmaya devam edeceğimizi ve karşılıklı fikir alışverişinde bulunacağımızı belirterek sohbet toplantımızı sona erdirdik ve 6. Sohbet toplantımızda 20 Mayıs 2015 günü yine aynı yerde Sayın Prof dr Zeynep Zafer’in katılımı ile buluşmaya sözleşerek dostlarla vedalaştık.

Pomak dili, kültürü ve tarihi için çalışmalarımıza devam edeceğiz.
Buluşmak üzere..

Bayram ERAT
İSPOD BAŞKANI