BALKAN TARİHİNDE POMAKLAR - SEMPOZYUM 02 MART 2013 PERPA

POMAKLAR TEK SES: “BİR OLALIM, BİRLİK OLALIM, SEYRETSİN DÜNYA BİZİ!” 

Göçler, sürgünler, mübadeleler, katliamlar; yokluk, yoksulluk ve dışlanmışlıkla örülü kaderlerini Pomaklar, ancak bir araya gelerek değiştirebilir; birlik olarak, ortak sorunlarına çözüm yolları arayarak var olabilirler."

Yüzyıllardır özlenen tablo artık yavaş yavaş beliriyor. (Ne mutlu buna emek verenlere.) Şüphesiz çok büyük emeklerin ve özverili bir çalışmanın ürünü bu tablo. Pomak Kültür Dernekleri Federasyonu Yürütme Kurulu’nun aylardır üzerinde çalıştığı bu birlik tablosu, 2 Mart Cumartesi günü İstanbul, PERPA’da geniş bir katılımla gerçekleşti. 100’ü aşkın katılımcı ve konuşmacının hazır bulunduğu sempozyumda, Pomakların yakın tarihi yanı sıra gelecekteki konumlarıyla ilgili olarak da önemli görüşler dile getirildi.

2 Mart Cumartesi günü İstanbul, PERPA’da düzenlenen “Balkan Tarihinde Pomaklar” konulu sempozyumda, dünyanın birçok yerinden Pomaklar bir araya geldi. Bulgaristan’dan 11 Pomak konuğun da hazır bulunduğu sempozyumda, Lüleburgaz Pomakları adına Aykan Koşucu ve Recep Pınarlar’ın yanı sıra 7-8 kişi daha ve Biga Pomaklar Derneği Başkanı Kamil Yeşilfiliz, İnegöl Yenice Beldesi Belediye Başkanı Hasan Aksu, yardımcısı Hasan Pupçuz ile Başbakanlık Yurtdışı Türkleri ve Akraba Topluluklar Başkanlığı’ndan konuklar, Prodüktör Metin Edirneli; gazeteciler, akademisyenler, araştırmacılar ile bilgiye susamış Pomak halkı buluştu cumartesi günü.

İzmir’den de konferansa katılan Prof. Dr. Serap Alp, Gaziemir ve Büyük şehir meclis üyesi Erol Kaya, Gaziemir Belediyesi Yeşil Mah. Semt Evi sorumlusu Sibel Hasibe Yorulmaz, Mali Müşavir İbrahim Kar, Emekli İsmail Kar, Öğr. Aydın Güneş, Hüsniye Aydın’ın yanı sıra toplantıya katılamayan Prof. Dr. Muhittin Aygün, Bayındır Çınardibi Muhtarı, Çınardibi Koop Bşk desteklerini sundular. 

Heyecanlı bir buluşmaydı tabii bu. Bir o kadar da umut dolu. Çünkü geleceğe dair çok önemli mesajlar dile getirildi. İstanbul Pomak Kültür Derneği (İSPOD) Başkanı Bayram Erat’ın sunumunu üstlendiği sempozyumda ilk konuşmacı olan Pomak Kültür Dernekleri Federasyonu Yürütme Kurulu Başkanı Mehmet Demir de öncelikle birlik sorununa dikkat çekerek, bu tür çalışmaların Pomak tarihinin oluşmasında önemli girişimler olduğuna değindi.

Mehmet Demir, konuşmasında devamla şunları söyledi: […] “Pomaklar, her ne kadar bilinçleri kirletilmiş olsa da, kelimenin ardına hangi ulus adı eklenirse eklensin yine de Pomak kelimesiyle anılıyorlar. Tarih ne kadar yanlış yazılırsa yazılsın bazı hafızaları silemiyor. Her türlü kimlik dayatmasına rağmen Pomaklar, bugün kendilerini hâlâ Pomak olarak ifade ediyorlar. Birileri onlara istediği kadar Bulgar Müslüman’ı, Pomak Türkü ya da Yunan Müslüman’ı desin. Kimlikleri üzerinde yapılan onca tahrifata rağmen Pomaklar, farklı bir dil ve kültür olmalarının bilincini gelecek kuşaklara da aktaracaklardır. Bu konuda hiçbir şüphemiz yok. Ve tüm çabamız da bunun için.” 

Göçler, sürgünler, mübadeleler, katliamlar; yokluk, yoksulluk ve dışlanmışlıkla örülü kaderlerini Pomakların, ancak bir araya gelerek değiştirebileceklerini, birlik olarak, ortak sorunlarına çözüm yolları arayarak var olabileceklerini bu sempozyum vesilesiyle diğer konuşmacılar da dile getirirken, Pomakların önümüzdeki yıllarda, Balkanlardaki halklar arasında bir köprü olacakları da ifade edildi. Gelecek yıllarda daha etkin bir bilinçlenme hareketiyle birlikte, Pomakların etnik kökenlerine ilişkin daha kapsamlı çalışmaların yapılacağı belirtilen sempozyum da, bir sonraki çalışmaların da sinyali verildi. 

Başkan Mehmet Demir’in açılış konuşmasından sonra söz alan Bursa, İnegöl, Yenice Belediye Başkanı Hasan Aksu da Pomak olmanın önemi üzerinde durarak Pomak kimliğinin korunması gerektiğini ifade etti. Yenice Pomaklarının da bu bilinçlenme hareketi içinde önümüzdeki süreçte daha etkin olacağını belirten Başkan Aksu, esprili diliyle salonda sıcak bir hava estirdi.

Sempozyumda ilk oturumda önemli katılımcılar vardı.

Moderatörlüğünü, 9 Eylül Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Dekan Yrd  Prof. Dr. Serap Alp’ın üstlendiği ilk oturumda konuşmacılar Arkeolog Ercan Çokbankir “Pomakların Kimliği”ne, Doç. Dr. Muhammet Erat Balkanlardan Anadolu’ya Göçe, Araştırmacı Gazeteci Georgi Zelengora ise Bulgaristan’daki asimilasyoncu politikalara değindi. 

Göçler ve doğurduğu sıkıntıların yanı sıra, konuşmasının bir bölümünde Bulgaristan’daki Türklere, özellikle onların hareketi niteliğindeki Hak ve Özgürlükler Partisi’ne de seslenen Erat, onlar gibi Müslüman olan Pomakların, Pomak kimliğiyle kabul edilmesinin önemine dikkat çekti. Bulgaristan’da, Bulgar hükümetlerinin baskıcı politikalarına karşı koyarken yan yana durdukların Pomakların artık Türklük kimliğinin bir parçası değil, Pomaklık kimliğinin bir parçası sayılması gerektiğini ve Pomaklarla bu çerçevede bir iletişim kurulmasının artık zamanı geldiğini belirtti.

Başka birtakım mesajların da sık sık gündeme geldiği sempozyumda herkesin ortak duygusu ise, yüzyıllardan sonra Pomakların bir araya gelmiş olmasından duyulan sevinçti. Pomaklığın, Pomak olmanın utanılacak değil, gurur duyulacak bir kimlik olduğu pek çok kez dile getirilirken aralarda sıcak sohbetler de yapıldı.

Sempozyumun ikinci oturumunda, oturum başkanlığını Doç. Dr. Muhammet Erat üstlendi. Konuşmacılar. bu oturumda   Uludağ Üniversitesinden katılan Asan Ristemov da “19. Yüzyılda Timraş’ın İdari Durumu”na değinirken, Arkeolog Ercan Çokbangir “Pomak Timraş Cumhuriyeti” deneyimi üzerinde durdu. Avrupa Pomak Enstitüsü adına söz alan Kadri Ulanov da Pomakların Avrupa birliği özelinde, Bulgaristan’da yaşadığı sorunlar ve kimlikleri konusundaki dayatmalarla milliyetçi Bulgarların baskıları hakkında konuştu.

Türkiye’deki ilk Pomak derneğinin kurucu (2009), Pomak Kültür Derneği (Eskişehir) yönetim kurulu üyesi Nazan Nezire Öztürk de bu oturumda söz olarak Türkiyeli Pomakların faaliyetleri hakkında geniş bilgiler verdi. Ekrana yansıyan fotoğraflar eşliğinde Pomak Kültür Derneği ve Demokrat Pomaklar Platformu olarak bugüne kadar gerçekleştirilen organizasyonları özetledi. Osmaniye Pomaklarının yanı sıra göçlerle yerlerinden edilen Pomakların yaşadığı sıkıntılara değindi. Kültür ve geleneklerinden örnekler verdi.

Evet bu bir ilkti. Ama her anlamda mükemmel bir organizasyondu. Gerek konukların ağırlanması gerekse de konuşma düzeni ve disiplini tam bir uyum içindeydi. Sempozyumun sonunda gerçekleşen kokteylde kurulan sıcak sohbetlerle ise tatlı bir kaynaşma yaşandı. Gelecek günlerde tekrar bir araya gelmek üzere isimler, kartvizitler karşılıklı alındı verildi, yan yana fotoğraflar çekildi, gülümseyen yüzleriyle Pomaklar geleceğe dair olan inançlarını ifade etti.

Gelecekte tüm dünya Pomaklarının birlikte hareket etmesinin, dilleri ve kültürleri üzerindeki baskıya direnebilmenin tek yolu olduğuna dikkat çekilen konuşmalarda, Bulgaristan’da yaşayan Pomakların ayrıca dinsel yönden maruz kaldıkları baskı da özel olarak gündeme geldi.

Düzenleyici, konuşmacı ve izleyicilerin tüm gün Pomak havasını soludukları sempozyumda elbette başka pek çok konu da konuşuldu. Ama gerek Yenice Belediye Başkanı Hasan Aksu ve gerekse de Başkan Mehmet Demir’in yanı sıra diğer konuşmacılar “Ne Mutlu Pomak’ım Diyene” görüşünde birleşerek gelecekte Pomak olmanın daha da bir önem kazanacağına vurgu yaptılar.

Sempozyumun sonuç mesajı ise her şeyi özetleyen nitelikteydi: “BİR OLALIM, BİRLİK OLALIM, SEYRETSİN DÜNYA BİZİ!”

Pomak Bülten